Thân phận người phụ nữ trong thơ Hồ Xuân Hương

By on December 26, 2012

Thơ Hồ Xuân Hương là những tiếng cười chế giễu, đôi khi như ai oán, phản ảnh số phận nghiệt ngã người phụ nữ và chính cuộc đời mình.

người phụ nữ, nguoi phu nu

người phụ nữ, nguoi phu nu

Thơ của bà muốn vượt qua cái suy nghĩ hẹp hòi của chế độ phong kiến về thân phận người phụ nữ và phải sánh tầm với non sông đất nước.

“Ví như đổi phận làm trai được

Thì sự anh hùng há bấy nhiêu”.

Nhưng số phận nghiệt ngã của cuộc đời, vì gia cảnh khó khăn, mẹ ngày càng già yếu, ở cái tuổi trăng tròn Xuân Hương đã từ giã bạn bè, thầy cô. Và bao thiệt thòi đã giáng xuống thân phận của Hồ Xuân Hương

Với tiếng tăm hay chữ lại giao lưu rộng rãi, những người yêu thơ văn thường lui tới nhà Xuân Hương rất đông, trong những số đó kẻ lắm chữ không ít, nhưng người không chữ thì nhiều, Xuân Hương cảm thấy chán chường cho những vỏ bọc hào hoa phong nhã nhưng bên trong rỗng tếch đó, và đòn bút bà được tung ra chào đón họ, một kiểu mời “khách xơi trầu” của Hồ Xuân Hương:

Quả cau nho nhỏ miếng trầu hôi

Này của Xuân Hương đã quệt rồi

Có phải duyên xưa thì thắm lại

Đừng xanh như lá bạc như vôi.

Lận đận về chuyện tình duyên, ở cái tuổi gần 30 mà chưa lấy được tấm chồng, lòng Xuân Hương cũng thấy băn khoăn và trống trải lắm, có lãng khách hay chữ ghé thăm…và sau này người khách lạ năm ấy đậu thủ khoa, được bổ nhiệm làm quan tri phủ Vĩnh Tường. Hồ Xuân hương đã kết nghĩa trăm năm với ông quan hay chữ này. Có lẽ thời gian sống với ông quan phủ này, là quãng thời gian mà Xuân Hương cảm thấy tràn đầy hạnh phúc. Nhưng trớ trêu thay, hạnh phúc này có được bao lâu? Bà phải chia tay vĩnh viễn với chồng cũng là người bạn tri kỷ văn chương, (Bài thơ khóc chồng):

Trăm năm ông phủ Vĩnh Tường ôi

Cái nợ ba sinh đã trả rồi

Chôn chặt văn chương ba thước đất

Ném tung hòn thỉ bốn phương trời

Cán cân tạo hóa rơi đâu mất

Miệng túi càn khôn thắt lại rồi

Hai bẩy thăng trời là mấy chốc

Trăm năm ông phủ Vĩnh Tường ôi

Nhưng số phận nào có buông tha, vì cuộc sống khó khăn, bà phải làm vợ lẽ cho Tổng Cóc. Một Xuân Hương vui vẻ, yêu đời phơi phới, giờ trở thành người hầu, kẻ hạ, thật cay đắng, đọa đày làm sao, bà đã chửi thẳng vào cái kiếp vợ lẽ cay đắng này:

Kẻ đắp chăn bông kẻ lạnh lùng

Chém cha cái kiếp cảnh chồng chung

Năm thì mười họa chăng hay chớ

Một tháng đôi lần có cũng không

Cố đấm ăn xôi, xôi lại hẩm

Cầm bằng làm mướn, mướn không công

Thân này biết ví đường nào nhỉ

Thà trước thôi đành ở vậy không

Không biết Xuân Hương đã “khóc hay cười” khi Tổng Cóc qua đời, phải góa chồng thêm lần nữa, nhưng bà cũng đã thoát ra cái cảnh vợ lẽ đọa đày ấy và mọi người lại được nghe thêm bài thơ khóc chồng mạng đậm phong cách Xuân Hương:

Chàng Cóc ơi

Thiếp bén duyên chàng có thế thôi

Nòng nọc đứt đuôi từ đây nhé

Ngàn vàng không chuộc dấu bôi vôi.

Và từ ấy một “Cổ Nguyệt Đường” xuất hiện bên bờ Hồ Tây, là nơi đọc sách ngâm thơ, xướng họa cùng với văn nhân, thi sĩ, nhưng với Xuân Hương yêu thơ, yêu thiên nhiên và cuộc sống, bà không muốn tự trói mình trong cái vòng lễ nghi, gia giáo “trinh nữ bất canh nhị phu”, Xuân Hương mong mỏi có được mối tình chung để cùng sẻ chia cuộc sống và đối ẩm thơ văn, nhưng những văn nhân đến và đi như cơn gió thoảng bên hồ. Bà đã dành nhiều thời gian để du ngọn, vui thú trong cảnh thiên nhiên, và dạy học cho con cái của những người hay tin Xuân Hương hay thơ giỏi chữ  gửi đến. Có lẽ bài thơ “bánh trôi nước” là vịnh cả cuộc đời của chính thi sĩ Hồ Xuân Hương:

Thân em vừa trắng lại vừa tròn

Bảy nổi ba chìm với nước non

Rắn nát mặc dầu tay kẻ nặn

Mà em vẫn giữ tấm lòng son.

Theo phamdinhphuc

Nếu bài viết này hữu ích với bạn, hãy “tiếp lửa” cho Tâm Học bằng cách bấm  Like, Google +1, Tweet hoặc Chia Sẻ, Gửi….cho bạn bè , người thân. Chân thành cảm ơn

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 9.3/10 (6 votes cast)
Thân phận người phụ nữ trong thơ Hồ Xuân Hương, 9.3 out of 10 based on 6 ratings

Gửi phản hồi

Your email address will not be published. Required fields are marked *

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>