Chí sĩ yêu nước Trần Cao Vân

By on 31/05/2014

Năm 1916, vua Duy Tân cùng với Thái Phiên, Trần Cao Vân và các chí sĩ yêu nước của Việt Nam Quang phục Hội đã lãnh đạo một cuộc khởi nghĩa lật đổ Pháp.

Tuy nhiên, cuộc khởi nghĩa đã thất bại, những người cầm đầu đều bị bắt. Để bảo vệ vua Duy Tân, Thái Phiên và Trần Cao Vân đã nhận toàn bộ trách nhiệm, đồng thời chịu án tử hình của thực dân Pháp và Nam triều. Chí sĩ Trần Cao Vân hi sinh, nhưng cuộc đời và hoạt động yêu nước của ông đã để lại những dấu ấn riêng, đặc sắc…

Trần Cao Vân (1866-1916) tên thật là Trần Công Thọ, sinh năm Bính Dần 1866, tại làng Tư Phú, huyện Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam. Ông được nhận định là người học vấn uyên thâm văn chương lỗi lạc của đất Trung Kỳ. Ông tham gia phong trào Cần Vương của Nguyễn Duy Hiệu từ khá sớm. Sau khi phong trào này bị tan vỡ, năm 1892, ông vào Bình Định dạy học, kiêm nghề địa lý bói toán.

Năm 1895, Trần Cao Vân (lúc này pháp danh là Như Ý, hiệu Hồng Việt, Bạch Sĩ) gặp Võ Trứ (?-1898), một thày chùa yêu nước ở Phú Yên. Ông đã cùng Võ Trứ dùng pháp thuật và bùa chú làm vũ khí tuyên truyền vận động và lôi cuốn được một số dân chúng (cả một số đồng bào thiểu số ở dãy Trường Sơn phía Tây các tỉnh Quảng Ngãi, Bình Định, Phú Yên…) tổ chức thành một lực lượng chống Pháp khá mạnh. Bọn Pháp gọi đội nghĩa quân này là “giặc Thầy chùa” hoặc “giặc Rựa”. Năm 1898, khởi nghĩa Võ Trứ nổ ra, nhưng bị đàn áp. Võ Trứ bị bắt nhưng nhận mọi trách nhiệm về mình, Trần Cao Vân bị xử giam 11 tháng (do bọn Pháp không có chứng cứ gì). Mãn hạn tù, ông trở về Phú Yên mở trường dạy học, chủ yếu là giảng dạy sách với thuyết “Trung Thiên dịch”. Trung thiên dịch vốn dĩ là: Kinh dịch của Phục Hy gọi là Tiên Thiên, Văn Vương chỉnh lý lại gọi là Hậu Thiên, Trần Cao Vân sửa chữa, thêm bớt ý kiến nên gọi là Trung Thiên. Thực tế, trong sách này ngoài những thứ thái cực, lưỡng nghi, bát quái bí hiểm, ông đã lồng vào đó những lời kêu gọi yêu nước, qua đó thu hút được rất đông nhân dân hai tỉnh Bịnh Định, Phú Yên theo học.

Bố chánh Bùi Xuân Nguyên, dưới sự chỉ đạo của quan thầy Pháp, lo sợ ông sẽ vận động nhân dân khởi nghĩa, nên đã cho bắt ông với tội danh “ Yêu thư, yêu ngôn”, xúi giục dân làm loạn. Lúc đầu chúng định tử hình ông nhưng không đủ chứng cớ kết tội nên án phạt còn 3 năm. Năm 1908, phong trào chống thuế nổ ra ở hai tỉnh Quảng Nam, Quảng Ngãi, ông bị chúng bắt lại và kết án khổ sai, đầy ra Côn Đảo 6 năm mới được thả về. Sau khi tự do ít lâu, Trần Cao Vân đã liên hệ, tham gia phong trào yêu nước của Việt Nam Quang phục Hội do Phan Bội Châu lãnh đạo. Ông cùng với Thái Phiên được giao nhiệm vụ bí mật xin hội kiến vua Duy Tân nhằm vận động nhà vua tham gia lãnh đạo cuộc khởi nghĩa chống Pháp. Vua Duy Tân đồng ý tham gia cuộc khởi nghĩa. Theo kế hoạch, cuộc khởi nghĩa sẽ được tiến hành vào lúc 1giờ sáng ngày 3 tháng 5 năm 1916. Trần  Cao Vân và Thái Phiên được giao chỉ huy khởi nghĩa ở Huế. Nhưng đáng tiếc, cuộc khởi nghĩa đã bị lộ từ trước giờ khởi sự. Trần Cao Vân, Thái Phiên và vua Duy Tân cùng những người đồng chí hướng đều bị Pháp bắt. Nhằm bảo vệ tính mạng cho vua Duy Tân, Trần Cao Vân và Thái Phiên nhận hết trách nhiệm về phần mình. Ngày 17/5/1916, Cổng chém An Hòa tại Huế đã ghi nhận khí phách anh hùng vì nước của Trần Cao Vân, Thái Phiên cùng với hai đồng chí của ông là Tôn Thất Đề, Nguyễn Quang Siêu.

Trần Cao Vân là một trong những chí sĩ yêu nước tiêu biểu của những năm đầu thế kỷ XX. Cuộc đời ông là một quá trình gian nan, vào tù ra khám, đấu tranh cứu nguy cho đất nước. Là một người thông thiên văn, tường địa lý, ông đã có sự kết hợp độc đáo và hiệu quả khi truyền bá tư tưởng yêu nước vào sách dạy “Trung Thiên dịch” của mình. Khi hi sinh, con người tài hoa đã khẳng khái đọc những câu thơ cuối cùng, nói lên chí hướng, lòng trung quân ái quốc của kẻ sĩ sống không thẹn với lòng:

“Trời chung không đội với thù Tây
Quyết trả ơn vua nợ nước này
Một mối ba giềng xin giữ chặt
Thân dù thác xuống rạng đài mây”

Theo baotanglichsu
* Nếu bài viết này hữu ích với bạn, hãy “tiếp lửa” cho Tâm Học bằng cách bấm
Like, Google +1, Tweet hoặc Chia Sẻ, Gửi….cho bạn bè , người thân. Chân thành cảm ơn!

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *