Về nguồn gốc địa danh Bà Nà vẫn còn nhiều tranh luận. Trong bài này chúng tôi cố gắng lý giải để làm sáng tỏ nguồn gốc và ý nghĩa của địa danh Bà Nà.  

Bà Nà
Bà Nà

Núi Bà Nà  ở huyện Hoà Vang, tp. Đà Nẵng, cao 1.487m. Tại đây có khu bảo tồn thiên nhiên Bà Nà – núi Chúa, diện tích 43.327ha, là nơi du lịch, nghỉ mát và an dưỡng. Bà Nà là một trong những núi đẹp nhất Đà Nẵng, cùng với núi Ngũ Hành Sơn và núi Sơn Trà.

 Nguyễn Sinh Duy cho rằng Bà Nà do Po Na(gar) mà ra . Tác giả không trình bày luận cứ.Tại sao mất âm tiết –gar? Tác giả cũng không lý giải và không cho thấy có tiền lệ. Để chỉ Bà Thiên Y A Na, người Chăm viết Pô Inư Nưgar. Pô: ngài; Inư: mẹ; Nưgar: xứ sở, tức Bà Mẹ xứ sở.
Chúng tôi nghĩ rằng địa danh Bà Nà có lẽ đã bắt nguồn từ tên của dân tộc Ba Na, vì các lý do sau:

1. GS Đặng Nghiêm Vạn viết: ngành Ba Na bao gồm các cư dân hiện đang cư trú ở trên cao nguyên Tây Nguyên và miền núi các tỉnh Quảng Nam (tức Quảng Nam và Đà Nẵng hiện nay – LTH), Quảng Ngãi ở Việt Nam, ngành Ba Na được chia làm hai ngành: Ba Na Bắc gồm các dân tộc Gié – Triêng, Xơ Đăng, Ba Na. Phân ngành Ba Na Nam bao gồm các dân tộc Mnông, Xtiêng ”. Rõ ràng các dân tộc Ba Na có cư trú ở vùng núi tỉnh Quảng Nam cũ.

 2. GS Nguyễn Tài Cẩn thay vì gọi Ba Na, viết tiểu chi Bànà. Như vậy Ba Na cũng gọi Bà Nà.

3. Cụ Đinh Xuân Vịnh  và Nguyễn Như Ý – Nguyễn Thanh Chương – Bùi Thiết,  thay vì ghi địa danh Bà Nà đã ghi Ba Na (hay Bà Na).

 
4. Hai thanh ngang và huyền thường chuyển đổi với nhau: (bao) nhiêu – nhiều, (nhà) ngươi – người, (ngày) nao – nào,…

Loading...

5. Tên nhiều dân tộc ở Việt Nam cũng như trên thế giới chuyển thành địa danh. Xin nêu cụ thể vài trường hợp: tên dân tộc Gia Rai (bắt nguồn từ tên Jrai, nghĩa là “thác nước”) sau trở thành tên tỉnh Gia Lai; tên dân tộc Lào trở thành tên nước Lào; tên thủ đô Paris của Pháp bắt nguồn từ tên dân tộc Paris cư trú tại đây ngày xưa,…như vậy theo tôi địa danh Bà Nà băt nguồn từ tên dân tộc Ba Na.

 

Địa danh Bà Nà
Địa danh Bà Nà

Nguồn gốc và ý nghĩa của địa danh là vấn đề rất phức tạp. Giải quyết vấn đề này cần sự tham gia của nhiều người, nhiều ngành. Ý kiến của chúng tôi là của cá nhân nên chắc chắn chưa thể hoàn toàn đúng.

 

Theo Lê Trung Hoa

*Nếu bài viết này hữu ích với bạn, hãy “tiếp lửa” cho Tâm Học bằng cách bấm  Like, Google +1, Tweet hoặc Chia Sẻ, Gửi….cho bạn bè , người thân. Chân thành cảm ơn!

Loading...

Leave a Reply

Please Login to comment
  Subscribe  
Nhận thông báo