Làng Duệ Đông xưa gọi là Giáo phường Tiên Du là một xã nằm trong tổng Nội Duệ, huyện Tiên Du, tỉnh Bắc Ninh.

Làng Duệ Đông
Làng Duệ Đông

Ngày nay Duệ Đông gồm 3 xóm: Phúc Đàm, Đông Bình và Bắc Hợp (Bắc Hợp là tên chung của 3 xóm Vĩnh Linh, Trù Đông, Trù Tây) thuộc thị trấn Lim, huyện Tiên Du, tỉnh Bắc Ninh. Duệ Đông cùng với làng Lũng Sơn, Lũng Giang nằm dưới chân núi Hồng Vân có dòng Tiêu Tương cổ bao bọc uốn lượn chảy quanh. Trải bao năm tháng lịch sử nơi đây đã ghi đậm dấu ấn thuộc vùng Quan họ truyền thống – là một trong 49 làng Quan họ gốc của vùng Bắc Ninh – Kinh Bắc. Nơi đây có nhiều di tích lịch sử văn hóa có giá trị. Đình làng Duệ Đông thờ đức Kiều Nhạc Hầu thời Hùng Vương thứ 6, có công cùng Thánh Gióng đánh giặc Ân, giữ yên bờ cõi. Đình dựng bên bờ Tiêu Tương, nay thuộc xóm Phúc Đàm và Đông Bình. Ngôi đình đã bị tiêu thổ trong kháng chiến chống Pháp. Hoà bình lập lại, nhân dân địa phương đã khôi phục lại khang trang. Trong đình hiện còn lưu lại một số hiện vật và các đồ thờ có niên đại thời Nguyễn. Hàng năm ở đình có các tiết lệ 13 tháng Giêng; 15 tháng 3; 17 tháng 7 (âm lịch).

Làng Duệ Đông
Làng Duệ Đông

Đền làng Duệ Đông nằm ở chân núi Hồng Vân nay thuộc xóm Bắc Hợp. Đền thờ Đức Thánh Tam Giang có công phò giúp Triệu Quang Phục chống lại nhà Lương xâm lược vào thế kỷ XI. Ngôi đền xưa có cấu trúc quy mô gồm 3 tòa: Đền Thượng, đền Trung và đền Ngoài, xung quanh có tường bao và cổng lớn. Trong những năm chiến tranh chống Pháp ngôi đền Ngoài đã bị dỡ bỏ, vừa qua nhân dân địa phương mới tu dựng lại công trình này khang trang. Hàng năm ở đền có các tiết lệ: Ngày mùng 5 tháng giêng; ngày 10 tháng 4; ngày 15 tháng 4 (âm lịch). Hàng năm vào dịp đình đám, người dân Duệ Đông hoà nhập và giao lưu những sinh hoạt văn hoá tín ngưỡng chung của nhân dân các làng, xã vùng Nội Duệ. Tập trung nhất là lễ hội Lim – hội Quan họ, tổ chức chính hội vào ngày 13 tháng giêng. Theo lệ làng, mỗi khi tổ chức lễ hội thường theo những trình tự sau: Bắt đầu từ ngày 11 tháng giêng, làng tổ chức họp bàn việc tế lễ, các xóm cử số lượng người đi rước. Ngày 12 mở cờ, lau kiệu và vệ sinh các đồ tế khí, mặc thử quần áo chuẩn bị rước. Ngày 13 thỉnh ở đền, rước thánh về đình để tế lễ và mở hội. Ngày 14 lễ thần và vui hội. Ngày 15 lễ tế xuân và ngày 18 rã hội. Để lo việc hội, làng bầu ra một ông Quan Đám, mỗi năm một lần. Tiêu chuẩn ông Quan Đám phải là người 60 tuổi trở lên, sạch sẽ, gia đình không có tang trở, vợ chồng sống hạnh phúc, có đủ con trai con gái. Trong ngày diễn ra lễ hội do ông Quan Đám và Hội đồng kỳ hào điều hành. Hội làng có các phần tế lễ, rước và các trò chơi dân gian như: Thi dệt vải, tổ tôm điếm, hát Quan họ, hát Cửa đình, vật, cờ người… Sách “Bắc Ninh phong thổ tạp ký” ghi: “Hội núi Hồng Vân (núi Lim) ngày 13 tháng giêng cả 6 xã (giáo phường Tiên Du lúc này trở thành xã Nội Duệ Đông) trong tổng Nội Duệ, áo mũ, cờ trống chỉnh tề hội họp ở Đình Cả. Các xã cử trai gái ra làm con cờ, mỗi xã một bộ, luân thứ bày hàng, người nào thắng cuộc được hậu thưởng…”.

Riêng làng Duệ Đông xưa có hàng chục phường hát Cửa đình (tên gọi khác của Ca Trù), tập trung thành một đơn vị hành chính của tổng Nội Duệ, gọi là “Giáo phường Tiên Du”. Trong tổng Nội Duệ hầu như làng nào cũng có sinh hoạt văn hoá Quan họ. Các nhà nghiên cứu đã xác định tổng Nội Duệ có 4 làng Quan họ gốc là Lũng Giang, Lũng Sơn, Duệ Đông và Xuân Ổ. Tuy chỉ có 4 làng Quan họ, nhưng tổng Nội Duệ lại có tới 13 bọn Quan họ nam nữ. Cụ thể, Lũng Giang có 6 bọn (3 bọn nam, 3 bọn nữ). Lũng Sơn có 2 bọn (1 bọn nam, 1 bọn nữ). Duệ Đông có 2 bọn (1 bọn nam, 1 bọn nữ). Xuân Ổ có 3 bọn (1 bọn nam, 2 bọn nữ). 13 bọn Quan họ này lại kết bạn với 13 bọn Quan họ ở các làng Tam Sơn, Bựu Sim, Đống Cao, Đào Xá, Thị Cầu. Đặc biệt là vào dịp hội xuân của từng làng, người ta mời nhau tới “chơi hội”, “chơi Quan họ” ở làng mình, trước là tổ chức hát thờ ở đình, hát hội ở trung tâm hội, sau là tổ chức hát canh thâu đêm suốt sáng ở các “nhà chứa” trong các xóm. Việc sinh hoạt văn hoá Quan họ của Duệ Đông cũng là một yếu tố cấu thành hội như ở những làng Quan họ khác. Nhưng đặc điểm là một hội lớn ở vùng Lim, giao thông thuận tiện, nên thu hút được các bọn Quan họ nam nữ ở các làng Quan họ đến chơi hội và ca hát khá đông đảo, được sự mến mộ của khách thập phương về chơi hội.

Những năm gần đây, trước sự phát triển của nền kinh tế – xã hội đất nước, đời sống vật chất tinh thần của người dân Duệ Đông ngày một nâng cao. Một tập thể làng biết phát huy sức mạnh tổng hợp của khối đại đoàn kết toàn dân, các ban ngành đoàn thể chung sức chung lòng, phối hợp với ban công tác mặt trận làng đã đóng góp nhiều mặt tạo cho đời sống kinh tế, văn hoá, xã hội ổn định và từng bước phát triển. Với diện tích canh tác có trên 200 mẫu, diện tích ao hồ 11 mẫu, chăn nuôi thả cá giao khoán cho các hộ gia đình, mỗi năm thu được lợi nhuận gần 100 triệu đồng, kinh tế trong thôn phát triển nhờ vào người dân vẫn phát triển nghề phụ cổ truyền, đời sống nhân dân từng bước được cải thiện, nên số hộ có nguồn kinh tế ổn định đạt 70%, số hộ có nguồn kinh tế khá và giàu đạt 30%. Do vậy đời sống văn hoá làng Duệ Đông đã có 1 đội Quan họ, 1 CLB thơ, 1 CLB trường sinh đạo… Từ năm 1998 đến nay làng đã tổ chức được câu lạc bộ chơi tổ tôm điếm cùng với các CLB khác như; Đình Cả, Phú Lâm, Bất Lự, Dương Lôi và Cẩm Giang. Các câu lạc bộ tổ tôm điếm đã thường xuyên tổ chức giao lưu, hội thảo để góp ý vào những câu thơ trên cây bài và luyện tập cho đồng nhất. Hoạt động này rất phù hợp với các cụ cao tuổi, vì luyện chơi tổ tôm điếm rất công phu, chỉ nghe tiếng ngâm thơ để nhận ra quân bài và tiếng hiệu lệnh cũng đòi hỏi sự hiểu biết và trí tuệ.

Làng Duệ Đông nhiều năm liền được công nhận là làng văn hoá cấp huyện và cấp tỉnh, toàn dân đã thực hiện đúng quy ước của làng đề ra, việc cưới phải chấp hành đúng Luật hôn nhân gia đình, tổ chức long trọng và tiết kiệm. Không phô trương hình thức, không hút thuốc lá, không dùng băng nhạc thiếu văn hoá, cấm cờ bạc, rượu chè. Trong lễ hội đình đám luôn giữ gìn thuần phong mỹ tục, vui tươi lành mạnh, không lợi dụng lễ hội để hành nghề mê tín dị đoan… Dưới sự lãnh đạo của Đảng – chính quyền – đoàn thể và nhân dân Duệ Đông đã quyết tâm xây dựng làng văn hoá, có cảnh quan môi trường sạch đẹp, có đường giao thông liên xã liên thôn, đường làng ngõ xóm phong quang, các trục đường đã được bê tông hoá, các ngõ nhỏ vào từng nhà đều lát gạch sạch sẽ, nhân dân ăn ở ngăn nắp. Nếp sinh hoạt văn hoá đã thành thói quen và tự giác của mọi người mọi nhà.

Những việc làm trên có kết quả là do Duệ Đông là địa phương có truyền thống văn hoá – văn hiến, một làng Quan họ gốc, nơi hội tụ, gặp gỡ, giao lưu buôn bán ngược xuôi, nơi thu hút khách thập phương về thưởng thức những giọng ca mượt mà đằm thắm của những liền anh liền chị làng Duệ Đông trên dòng sông Tiêu Tương cổ – dòng sông ấy mãi là nơi khởi nguồn của văn hoá Quan họ, văn hoá vùng Lim – văn hoá Bắc Ninh – Kinh Bắc.

Theo dancaquanhobacninh

Loading...

Hãy chia sẻ những tình cảm, bài viết chân thực và lắng đọng về quê hương của mình cho chúng tôi qua địa chỉ Tamhoc.com@gmail.com. Tác phẩm được đăng sẽ nhận được một phần quà hấp dẫn.

Loading...

Leave a Reply

Please Login to comment
  Subscribe  
Nhận thông báo