Cách mạng Tháng Tám thành công, nhưng con đường kiến quốc còn đầy gian nan, thử thách. Đảng và Chính phủ xác định cả dân tộc tập trung thực hiện ba nhiệm vụ lớn có tính cấp bách: Diệt giặc đói, diệt giặc dốt và diệt giặc ngoại xâm. Trong đó, Chính phủ coi diệt giặc dốt là nhiệm vụ cần thực hiện cấp tốc.

Chính vì vậy ngày 8-9-1945, tức là 6 ngày sau lễ Quốc khánh của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã ký sắc lệnh thành lập Nha Bình dân học vụ. Cả nước dấy lên Phong trào Bình dân học vụ – một phong trào chống nạn mù chữ sôi nổi, mạnh mẽ trong cả nước, thu được thành quả to lớn rất có lợi cho chính quyền non trẻ trong hoàn cảnh nạn đói chưa được khắc phục hoàn toàn, giặc ngoại xâm rình rập.

Ngay từ khi mới phát động phong trào Bình dân học vụ năm 1945, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã chỉ thị “Mỗi người biết chữ là một giáo viên, mỗi gia đình là một lớp học, mỗi người công dân Việt Nam bất kỳ già trẻ gái trai đều phải biết chữ…”. Đây được coi là phương châm và nội dung công tác của Bình dân học vụ. Bản chất của Bình dân học vụlà một phong trào của quần chúng, “của dân, do dân, vì dân”, chủ trương lấy sức mạnh của nhân dân để tiến hành công việc. Bình dân học vụ là công cuộc của toàn dân, vì vậy mọi người dân yêu nước, tùy tài, tùy lực, ai cũng phải tham gia.

Mở đầu cho diệt giặc dốt, ngày 4/10/1945, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã phát đi lời kêu gọiChống nạn thất học, trong đó có câu: “Nay chúng ta đã giành được quyền độc lập. Một trong những công việc phải thực hiện cấp tốc lúc này là nâng cáo dân trí”. “Mọi người Việt Nam phải hiểu biết quyền lợi của mình, bổn phận của mình, phải có kiến thức mới có thể tham gia vào công cuộc xây dựng nước nhà và trước hết phải biết đọc, biết viết chữ Quốc ngữ…” . Lời kêu gọi Chống nạn thất học của Chủ tịch Hồ Chí Minh đã được toàn dân tích cực hưởng ứng tham gia nhiệt tình. Từ già, trẻ, gái, trai, từ miền xuôi đến miền ngược ai ai cũng tham gia nhiệt tình. Một không khí tham gia bình dân học vụ được lan tỏa khắp làng trên xóm dưới, đâu đâu cũng vang tiếng ê a học bài. Tinh thần học tập được lan tỏa khắp không gian và thời gian. Mọi người học tranh thủ ở tất cả các hoàn cảnh, học khi đi làm đồng, đi chợ… Những câu: “O tròn như quả trứng gà. Ô thì đội mũ, ơ thì có râu…” được mọi người học thuộc và đọc râm ran. Hoặc đã xuất hiện nhiều câu ca dao, hò vè cổ động cho phòng trào BDHV: “Hôm qua anh đến chơi nhà/ Thấy mẹ dệt vải thấy cha đi bừa/ Thấy nàng mải miết xe tơ/ Thấy cháu “i- tờ” ngồi học bi bô…”. Chính những sáng kiến của Chính phủ, của Nha BDHV cộng với sự quyết tâm của toàn thể nhân dân Việt Nam nên công cuộc chống nạn mù chữ của nhân dân ta đã đạt một thành tích to lớn. Chỉ sau một năm hoạt động cả nước đã có trên hai triệu rưỡi người biết đọc, biết viết. Đây quả là một thành tích vẻ vang.

Trong hội nghị tổng kết một năm hoạt động của phong trào bình dân học vụ đã có rất nhiều ý kiến của những người ở các cương vị lãnh đạo quan trọng thuộc Chính phủ ta lúc đó.

Tất cả những ý kiến này được tập hợp đóng thành một quyển sổ gọi là “Sổ ghi cảm tưởng về Bình dân học vụ”. Hiện nay cuốn sổ này đang được lưu giữ tại kho cơ sở của Bảo tàng Lịch sử quốc gia. Nội dung của các ý kiến chủ yếu tập trung vào các vấn đề chính như sau:

Vai trò của Bình dân học vụ: “Phong trào BDHV là con ruột của Cách mạng Tháng Tám. Không có Cách mạng Tháng Tám thời không có BDHV…BDHV là phong trào tối sơ trong cuộc Cách mạng Văn hóa đang tiến hành ở nước ta” (Nguyễn Khánh Toàn).“So sánh với công cuộc của Hội Truyền bá quốc ngữ ngày trước thì công cuộc của Bình dân học vụ vĩ đại hơn nhiều. BDHV đã đi thấu vào khắp hang cùng ngõ hẻm và đã làm cho hàng triệu người thoát nạn mù chữ” (Đào Duy Anh).

Loading...

Ý nghĩa của Bình dân học vụ: “Chống nạn mù chữ cũng là kháng chiến…Kháng chiến về mặt văn hóa cũng không kém phần quan trọng như các mặt trận kinh tế, chính trị, quân sự” (Lê Chí Thọ). “Chống nạn mù chữ là một công cuộc quan trọng nhất trong chương trình kiến thiết nước nhà sau hai ba thế hệ thanh niên vừa bị chìm đắm trong đêm tối” (Nguyễn Văn Huyên).

Cách thức thực hiện Bình dân học vụ: “Mỗi người biết chữ là một giáo viên Bình dân học vụ” (Ngụy Như Kon Tum). “Ngay từ bây giờ, Bình dân học vụ phải bắt đầu những công tác khó khăn hơn: Nâng cao mức hiểu biết phổ thông của dân chúng, gây nền văn hóa bình dân phải có nhiều trí thức tham dự vào công tác” (Dương Đức Hiền). “Bàn tay mạnh cộng với học thức tốt sẽ thành mãnh lực vô song của đất nước, tôi mong các ngài chú ý điều ấy” (Bùi Công Trừng).

Kết quả và triển vọng của Bình dân học vụ: “Trong khoảng một năm nay, BDHV đã mở được 74.957 lớp học, dạy được 2.520.678 mgười biết chức với 95.667 giáo viên dạy không công” (Lê Thị Xuyến). “Hơn một năm nay, người chưa biết chức cố gắng hết sức, kẻ dạy học hy sinh cũng nhiều. Kết quả: Hơn hai triệu rưỡi người thoát nạn mù chữ. Một thành tích vẻ vang” (Vũ Đình Hòe). “Tương lai của bình dân học vụ rất tốt đẹp. Nếu các “vô danh anh hùng” của BDHV cứ hy sinh một mức điều hòa như ngày nay và nếu ngân sách cảu BDHV được thật dồi dào, chúng ta sẽ có thể mở thật nhiều hội học ở các tỉnh, các quận, ở các liên xã, ở các liên thôn. Mở bình dân thư viện ở gần các xưởng thợ, ở gần các trường học… (Vũ Ngọc Phan).

Ngày nay khi được đọc lại những dòng ghi cảm tưởng, những dòng lưu bút viết tay của các vị tiền bối, chúng ta càng cảm phục về tinh thần dân tộc trong bối cảnh đất nước thù trong, giặc ngoài, vẫn vươn lên đem ánh sáng của học thức đến cho triệu triệu người. Bởi vậy, bình dân học vụ đã trở thành một phong trào lớn, gây ấn tượng mãi với thời gian.

Theo baotanglichsu
* Nếu bài viết này hữu ích với bạn, hãy “tiếp lửa” cho Tâm Học bằng cách bấm
Like, Google +1, Tweet hoặc Chia Sẻ, Gửi….cho bạn bè , người thân. Chân thành cảm ơn!

Loading...

Leave a Reply

Hãy là người đầu tiên Comment

Nhận thông báo
wpDiscuz